فرایندهای عدالت ترمیمی

نویسنده

برون سازمانی

چکیده

در عصر حاضر، رایج‏ترین پارادایم‏های عدالت، عدالت سزادهنده و عدالت ترمیمی است. تقابل این دو پارادایم، جدّی‏ترین چالش موجود نظام‏های عدالت کیفری در دنیاست.
عدالت در قلمرو حقوق کیفری، چگونه محقّق می‏شود؟ راه مبارزه با بزه و جلوگیری از تکرار آن چیست؟ کیفرها چگونه باید باشند؟ به‏طور سنّتی عده‏ای عدالت را در مفهوم سزادهی جستجو می‏کنند، آنان بزهکار را مستحقّ کیفر متناسب با شدّت بزه می‏دانند. امّا اندیشه‏های نوین عدالت کیفری به دنبال یافتن افق‏های تازه است. جنبش عدالت ترمیمی در این راستا آغاز گردید و رفته رفته به‏وسیله فرآیندهای متعدد و متنوعی در جهان معاصر گسترش یافت.
یکی از ویژگی‏ها و امتیازات عدالت ترمیمی این است که طرفداران آن با الگوبرداری از نمونه‏های بومی، باستانی و معاصر عدالت در میان اقوام مختلف، شیوه‏ها و مدل‏های مختلف عدالت را ارائه می‏نمایند. امروزه این شیوه‏ها و مدل‏ها، تحت عنوان »فرآیندهای ترمیمی« یا »فرآیندهای عدالت ترمیمی« اسم‏گذاری شده‏اند.
هر فرآیندی که در آن بزه دیده و بزهکار و در صورت لزوم، عضوی دیگر از جامعه، تحت تأثیر بزه با یکدیگر فعالانه همکاری داشته باشند تا راه‏حلّی، عموماً به کمک میانجی، مشاور یا تسهیل‏کننده، برای مسائل ناشی از بزه بیایند، فرآیند ترمیمی نامیده می‏شود. فرآیندهایی نظیر میانجی‏گری بزه دیده - بزهکار، ملاقات‏های رودررو، نشست‏های گروهی و خانودگی )ترمیمی(، حلقه‏های تعیین مجازات، هیأت‏ها و گروه‏های ترمیمی، مهمّ‏ترین و شناخته شده‏ترین فرآیندهای ترمیمی هستند که این مقاله در مقام تبیین آنها است.

کلیدواژه‌ها