مطالعه تطبیقی تدابیر پیشگیرانه از نقض مالکیت فکری در سیاست جنایی تقنینی ایران و رویه رکن حل و فصل اختلافات سازمان تجارت جهانی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته حقوق بین الملل عمومی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده علوم انسانی و حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول).

3 دانشیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و الهیات، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

10.22034/cps.2021.208292.1276

چکیده

زمینه و هدف : حقوق مالکیت فکری، یک فرد یا سازمان را قادر میسازد تا بتواند با نوآوریهای خود در زمینه های خاص ارزش اقتصادی ایجاد کند. نظامِ قانونگذاری ایران حقوق مالکیت فکری را پذیرفته و در راستای تضمینِ اجرای آنها پاره ای ضمانت اجراهای کیفری را نیز پیش بینی نموده است؛ لیکن مسئله اساسی آن است با توجه به هزینه های فراوان جرم انگاری، آیا به موازات آن، به اتّخاذ تدابیر پیشگیرانه نیز التفات نموده است یا خیر؟
یافته ها و نتیجه گیری : با بررسی دعاوی مختلف رسیدگی شده توسط رکن حل و فصل اختلافات سازمان تجارت جهانی در حیطه حقوق مالکیت فکری مشخص میگردد که رکن مزبور بارها به الزام دولتهای عضو نسبت به اتّخاذ تدابیر پیشگیرانه از نقض حقوق و موازین مالکیت فکری رأی داده است؛ اگرچه که استثنائاتی نیز در این خصوص دیده میشود از جمله در خصوص اختراعات دارویی که در پرونده داروهای ژنریک نمود عینی پیدا کرد. در سیاست جنایی تقنینی ایران نیز مصادیق معدودی از تدابیر پیشگیرانه از نقض حقوق مالکیت فکری قابل مشاهده است که از مهمترین آنها میتوان به موازین دستور موقت در قانون آیین دادرسی مدنی، انتشار حکم محکومیت در قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان و همچنین پیش بینی مسئولیت مدنی برای ناقضین حقوق مالکیت فکری به منظور پیشگیری از نقض وسیع تر این حقوق اشاره نمود

کلیدواژه‌ها


- بادامچی، حسین (1382). آغاز قانونگذاری. چاپ اول. تهران: انتشارات طرح نو.
- باقری، محمود؛ شاهرخی، اعظم؛ عارفی، مرتضی (1397). تحلیل اقتصادیِ حمایت کیفری از مالکیت معنوی. دانش حقوق و مالیه. 2(3): 37-23. قابل بازیابی از:
https://malieh.dmk.ir/browse.php?a_code=A-10-2-15&slc_lang=fa&sid=1
- بختیاروند، مصطفی؛ جمالی نژاد، شیوا (1398). حق دسترسی به بهداشت عمومی در پرتو تحول قواعد ضمانت اجرای حقوق مالکیت فکری. مطالعات حقوق عمومی. 3(49):980-961. قابل بازیابی از:
https://jplsq.ut.ac.ir/article_70176.html
- بزرگی، وحید؛ فتحی زاده، امیرهوشنگ؛ سیدی، میرهادی (1395). حقوق مالکیت فکری در سازمان جهانی تجارت.چاپ نخست. تهران: میزان.
- پیلتن، فرزاد (1391). رژیم حقوقی حل و فصل اختلافات در سازمان جهانی تجارت، فصلنامه تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری. 8 (1): 60-31 . قابل بازیابی از:
https://jlap.srbiau.ac.ir/article_7904.htm
- جوان جعفری، عبدالرضا؛ سیدزاده ثانی، سید مهدی (1391). رهنمودهای عملی پیشگیری از جرم. چاپ اول. تهران: میزان.
- حاجی ده آبادی، محمّد علی؛ عالمی طامه، محمّد مهدی (1388). جرایم علیه مالکیت فکری در قوانین کیفری ایران و مقررات بین المللی. فقه و حقوق. 5(20): 87-57. قابل بازیابی از:
http://hoquq.iict.ac.ir/article_18480.html
- حسینی، سید محمد، (1383). سیاستجناییدراسلاموجمهوریاسلامیایران. چاپ اول. تهران: سمت.
- خدمتگزار، محسن (1390). فلسفه مالکیت فکری. چاپ اول. تهران: میزان.
- دلماس مارتی، میری (1395). نظام های بزرگ سیاست جنایی. ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی. چاپ ششم. تهران: میزان.
- دهقان، سکینه (1398). شیوه های پیشگیری و جبران خسارت در نقض حقوق مالکیت فکری (در حقوق ایران و اسناد بین المللی). پژوهش­های حقوقی. 18(39): 167-141. قابل بازیابی از:
https://jlr.sdil.ac.ir/article_96264.html
- رجبی، عبد اله (1396). ضمان مدنی ناشی از نقض حق فکری : دعوای مسئولیت یا استیفا؟، فصلنامه حقوق اسلامی. 14(55): 154-129. قابل بازیابی از:
http://hoquq.iict.ac.ir/article_32670.html
- رضایی، محمّدتقی و ایزدی، حجت (1392). بررسی ماهیت حقوقی تعهدات سازمان جهانی تجارت. مطالعات حقوقی. 5(1): 113-89. قابل بازیابی از:
https://jls.shirazu.ac.ir/article_1568.html
- صاحب، طیبه (1397). کثرت گراییِ ارزشی در نظام بین المللیِ حقوق مالکیت فکری. پژوهش حقوق خصوصی. 7(25): 205-171. قابل بازیابی از:
https://jplr.atu.ac.ir/article_9484.html
- صادقی، محمود و شیخی، مریم (1388). اقدامات تأمینی و ضمانت اجرای مدنی حقوق مالکیت صنعتی؛ مطالعة تطبیقی. مطالعات حقوق خصوصی. 39(3): 217-237. قابل بازیابی از:
https://jlq.ut.ac.ir/article_20118.html
- صد خسروی، معصومه؛ حبیب زاده، توکّل (1396). آثار حقوقی الحاق ایران به موافقتنامه تریپس. تحقیقات حقوقی. 22 (86): 264-241. قابل بازیابی از:
https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_61401.html
- عالم زاده، محمّد؛ فرهادی، دانیال؛ طالقان غفاری، مهدی (1399). واکاوی تطبیقی ارتباط حق مالکیت فکری ناشی از اختراعات دارویی با حق بر سلامت از منظر قوانین موضوعه ایران و موافقتنامه تریپس. پژوهشنامه حقوق تطبیقی. 4(2): 111-98. قابل بازیابی از:
http://lps.journals.umz.ac.ir/article_3049.html
- عزیزی مرادپور، حمید (1391). تأملی بر ماده 30 موافقتنامه تریپس و درسهایی از رویه قضایی سازمان جهانی تجارت. پژوهش حقوق خصوصی. 1(1): 156-129. قابل بازیابی از:
https://jplr.atu.ac.ir/article_2219.html
- غلامی، حسین؛ رحمانی، حسین (1396). مختصاتتئوریکسیاستجناییحکومت جمهوریاسلامیایران (تحلیلمبانی،اصولومدل بندیدرمقامتئوری). پژوهش حقوق کیفری. 5(18): 38-9. قابل بازیابی از:
https://jclr.atu.ac.ir/article_7397.html
- قیاسی، جلال الدین (1385). مبانی سیاست جنایی حکومت اسلامی. چاپ اول. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ.
- کوشا، جعفر؛ دهقانی سانیج، محمّدرضا (1396). سیاست جنایی در جرائم اقتصادی. دانش حقوق و مالیه. 1(2): 101-85. قابل بازیابی از:
https://malieh.dmk.ir/article-1-45-fa.html
- گسن، ریموند (1370). جرم‌شناسی کاربردی. ‌ترجمه مهدی کی نیا. چاپ یازدهم. تهران: انتشارات کی نیا.
- لازرژ، کریستین (1390). درآمدیبرسیاستجنایی. ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی. چاپ دوم. تهران: میزان.
- میرخلیلی، سید محمود (1383). پیشگیری وضعی از نگاه آموزه های اسلام. فقه و حقوق سابق (حقوق اسلامی کنونی). 1(1): 76-59. قابل بازیابی از:
http://hoquq.iict.ac.ir/article_22640_350ea6b4b6e1d8893cc320bdd63bbc3b.pdf
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین (1390). تقریرات سیاست جنایی. دوره دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم شناسی. دانشگاه شهید بهشتی.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین؛ بادامچی، حسین (1383). تاریخ حقوق کیفری بین النهرین. چاپ اول. تهران: سمت.
- نیازپور، امیرحسین (1393). اساسی سازی حقوق پیشگیری از جرم در ایران. پژوهش حقوق کیفری. 2(6): 111-91. قابل بازیابی از:
https://jclr.atu.ac.ir/article_662.html
 
- Boie, Betram (2010). The Protection of Intellectual Property Rights Through Bilateral Investment Treaties : Is There a Trips-Plus Dimesion. Swiss National Centre of Competence in Researc.
-Hughes, Justin, (1988). The philosophy of intellectual property. 77 Georgetown L.J.287
-Taubman, Antony and Wager, Hannu and Watal, Jayashree (2012). A Handbook on the WTO TRIPS Agreement. New York. Cambridge University Press.
doi.org/10.1017/9781108883511
-Volper, Thomas E, (2007). trips Enforcement in China : A Case for Judicial Transparency. Brooklyn Journal of International Law. 33(1):309-346. Retrievable from: https://brooklynworks.brooklaw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1226&context=bjil