تأثیر آموزش هوش هیجانی در پیشگیری از بزهکاری دانش‌آموزان شهر خرم‌آباد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار ،گروه علوم تربیتی ،دانشگاه فرهنگیان

2 استادیار،گروه علوم تربیتی ،دانشگاه فرهنگیان

3 فرهنگی شاغل در آموزش وپرورش ناحیه یک ،خرم آباد، لرستان

10.22034/cps.2021.211376.1368

چکیده

زمینه و هدف: هوش هیجانی، دسته ­ای از مهارت­ها و توانایی­های شناختی و غیرشناختی را در بر می­گیرد که توانایی موفقیت فرد را در تنظیم و مدیریت هیجان و احساسات افزایش می­دهد. این پژوهش با هدف تأثیر آموزش هوش هیجانی در پیشگیری از بزهکاری دانش­آموزان شهر خرم­آباد انجام شد.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، یک پژوهش کاربردی و از نظر جمع­آوری داده ­ها، این پژوهش یک پژوهش نیمه­ آزمایشی است. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانش­آموزان مقطع متوسطه در سال تحصیلی 1401-1400 تشکیل می­دادند. نمونه پژوهش 24 نفر از دانش­آموزان مقطع متوسطه بودند که به روش نمونه­ گیری خوشه­ای انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آموزش هوش هیجانی (12 نفر) و گروه گواه (12 نفر) گمارده شدند. افراد نمونه پژوهش، قبل و بعد از مداخله برای گروه آزمایشی به مقیاس بزهکاری چندبعدی نوجوانان و جوانان سهامی و همکاران (1396) پاسخ دادند. آموزش هوش هیجانی بر اساس الگوی هوش هیجانی بار-آن (2010) در 10 جلسه 90 دقیقه­ای به روش گارگاهی در گروه­ آزمایشی اجرا شد؛ و گروه گواه در طول این مدت هیچ مداخله­ای دریافت نکرد. داده ­های جمع­آوری شده با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری مورد تحلیل قرار گرفتند.
نتایج و یافته­ ها: نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که آموزش هوش هیجانی در پیشگیری از بزهکاری دانش ­آموزان مؤثر هستند (001/0≥P).
می­توان نتیجه گرفت که هوش هیجانی یک مجموعه توانایی و سلامت روان حالتی ذهنی می­باشد. مشخص شدن نوع این ارتباط مستلزم مطالعات بیشتری است که این مسئله را به طور خاص مورد بررسی قرار داده و نقش آموزش توانمندی­های تشکیل دهنده هوش ­هیجانی را در راستای پیشگیری از رفتارهای بزهکارانه مشخص می­سازد.

کلیدواژه‌ها


احمدوند، خلیل الله؛ نظری، پریسا،مرتضوی، سیده فاطمه. (1399). ریشه­یابی علل بزهکاری از منظر فقه و حقوق اسلامی. فصلنامه بین المللی قانون یار، 4 (4)،  662-645.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1701620
اکبری، حسین. (1391). علل وقوع جرم از دیدگاه اسلام. پایگاه اینترنتی راسخون.
https://rasekhoon.net/article/show/628431
بگیان­کوله مرز، محمدجواد؛ نریمانی، محمد؛ سلطانی، ساناز، مهرابی، علیرضا. (1393). مقایسه نارسایی هیجانی و گواه عواطف در سوی مصرف‌کنندگان مواد و افراد سالم. فصلنامه اعتیاد پژوهی، 8 (29)، 147-132.
 http://etiadpajohi.ir/article-1-613-fa.html
پورنقاش تهرانی، سید سعید؛ مرتضوی­فر، سمیرا، مرتضوی­فر، سمیه. (1399). تأثیر حمایت اجتماعی و راهبردهای تنظیم هیجان در پیش­بینی سلامت روانی افراد مبتلا به اسکلروزیس چندگانه. مجله علوم روانشناختی، 19 (89)، 539-529.
  http://psychologicalscience.ir/article-1-42-fa.html
خالدیان، محمد؛ نعمتی سوگلی تپه، فاطمه، ارجمند کرمانی، رویا. (1397). کارآمدی آموزش هوش هیجانی بر احساس تنهایی، تاب آوری و سلامت روان افراد معتاد. مطالعات ناتوانی، 8 (48)، 6-1.
http://jdisabilstud.org/article-۱-۱۰۸۱-fa.html
روپیکر، محمدرضا. (1391). پیشگیری از جرم از دیدگاه قرآن. بنیاد علوم و معارف اسلامی.
سلیمانی، اسماعیل؛ شیخ‌الاسلامی، علی، موسوی، مهناز. (1395). اثربخشی هوش هیجانی بر کفایت اجتماعی و تنظیم هیجانی دانش­آموزان زورگو (غیر منضبط). فصلنامه روانشناسی تربیتی، 12 (42)، 126-101.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=301329
سهامی، سوسن؛ حسین زئی، عنایت اله، پرویز زاده، عاطفه. (1396). ساخت و اعتباریابی مقیاس بزهکاری چند بعدی نوجوانان و جوانان. فصلنامه علمی پژوهشی روش­ها و مدل­های روانشناختی، 8 (3)، 86-72.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=310121
کوثری، مسعود. (1382). آنومی اجتماعی و اعتیاد به مواد مخدر. فصلنامه علمی اعتیادپژوهی، ۲ (۵)، 30-13.
http://etiadpajohi.ir/article-۱-۴۶۳-fa.html
کیمیایی، سید علی؛ رفتار، محمدرضا، سلطانی فر، عاطفه. (1390). آموزش هوش هیجانی و اثربخشی آن بر کاهش پرخاشگری نوجوانان پرخاشجوی. پژوهش­های روانشناسی بالینی و مشاوره، 1 (3)، 166-153.
http://ensani.ir/fa/article/326857
میرسمیعی، مرضیه؛ آتش­پور، حمید، آقایی، اصغر. (1398). اثربخشی آموزش نظم جویی هیجان پیشرفت بر هیجان­های منفی و بهزیستی روانشناختی در دانش­آموزان دختر دوره اول متوسطه شهر تهران. مجله علوم روانشناختی. 18 (77)، 546-539.
https://iranjournals.nlai.ir/handle/123456789/509327
گل محمد نژاد بهرامی، غلامرضا. (1398). مقایسه اثر بخشی آموزش مهارت حل مسأله و آموزش هوش هیجانی بر کاهش پرخاشگری دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه تبریز. آموزش و ارزشیابی، 12 (46)، 28-13.
http://ensani.ir/fa/article/49880
Al-Nasser, A. and Al-Enezy, M. (2018). The Big Five Factors of Personality and Its Relation to Emotional Intelligence among Leaders of Educational Institutions in the State of Kuwait. Psychology. 9, 1680-1694.
https://www.researchgate.net/publication/326269921
Arslan, C., Eliüşük Bülbül, A., & Büyükbayraktar, C. (2017). The predictive role of emotional intelligence on personality and shyness. Universal Journal of Educational Research. 5(10), 1835-1842.
https://eric.ed.gov/?id=EJ1170141
Bar-On, R. (2010). Emotional Intelligence: An Integral Part of Positive Psychology. South African Journal of Psychology. 40, 54 - 62.
Bar-On, R., Handley, R., & Fund, S. (2005). The impact of emotional and social intelligence on performance. In D. Vanessa, F. Sala, & G. Mount (Eds.). Linking emotional intelligence and performance at work: Current research evidence (pp. 3–19). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
Bayot, M., Roskam, I., Gallée, L., & Mikolajczak, M. (2021). When emotional intelligence backfires: Interactions between intra- and interpersonal emotional competencies in the case of parental burnout. Journal of Individual Differences. 42(1), 1–8. 
Boden, J.S. Fischer, J. L. & Niehuis, S. (2010). Predicting marital adjustment from young adults initial levels and changes in emotional intimacy over time: A 25-year longitudinal study. Journal of Adult Development. 17(3), 121-134.
Calero, A. D., Barreyro, J. P., & Injoque-Ricle, I. (2018). Emotional Intelligence and Self-Perception in Adolescents. Europe's Journal of psychology. 14(3), 632–643. https://doi.org/10.5964/ejop.v14i3.1506.
Cheung, Y., & Cheung, N. T. (2019). Adolescent drug abuse in Hong Kong: Prevalence, psychosocial correlates, and prevention. Journal of Adolescent Health. 64(6), 28-33.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1054139X18304312
Elhai, J. D., Tiamiyu, M. F., Weeks, J. W., Levine, J. C., Picard, K. J., & Hall, B. J. (2018). Depression and emotion regulation predict objective smartphone use measured over one week. Personality and Individual Differences. 133, 21–28. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.04.051
Evans, T. R., Hughes, D. J., & Steptoe-Warren, G. (2020). A conceptual replication of emotional intelligence as a second-stratum factor of intelligence. Emotion. 20(3), 507–512.
Fernández-González, L., Calvete, E., Orue, I., & Echezarraga, A. (2018).The role of emotional intelligence in the maintenance of adolescent dating violence perpetration. Journal of Personality and Individual Differences. 127, 68-73. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.01.038
Fink, G., Rockers, P. C. (2014). Childhood growth, schooling, and cognitive development: further evidence from the Young Lives study. The American Journal of Clinical Nutrition. 100 (1), 182–188. 
Hasani, J., & GhaedniayJahromi, A. (2015). Cognitive Emotion Regulation Strategies in Runaway and Normal Girls. Alborz University Medical Journal. 4(1), 41-48. (Persian). http://aums.abzums.ac.ir/article-1-270-en.html
Herwig, U., Lutz, J., Scherpiet, S., Scheerer, H., Kohlberg, J., Opialla, S., … Brühl, A. B. (2018). Training emotion regulation through real-time fMRI neurofeedback of amygdala activity. Journal of NeuroImage. 184, 687-696. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30287300/
Jafari, E., Ghazanfarian, F., Aliakbari, M., & Kamarzarin, H. (2017). The Effectiveness of Coping Skills’ Training on Emotional Regulation in Delinquent Adolescents. Journal of Psychological Achievments. 24(1), 97-110. (Persian).
https://www.sid.ir/en/journal/ViewPaper.aspx?id=551217
Mayer, J. D., & Salovey, P. (1993). The intelligence of emotional intelligence. Intelligence. 17(4), 433-442.
Mayer, J. D., & Salovey, P. (1997). What is emotional intelligence? In P. Salovey & D. J. Sluyter (Eds.), Emotional development and emotional intelligence: Educational implications (pp. 3–31). New York: Basic Books.
 Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2004). Emotional intelligence: Theory, findings, and implications. Psychological Inquiry. 15(3), 197–215. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1503_02
Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2008). Emotional intelligence: New ability or eclectic traits?. American Psychologist. 63, 503–517.
https://scholars.unh.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1353&context=psych_facpub
Mayer, J. D., Salovey, P., Caruso, D. R., & Cherkasskiy, L. (2011). Emotional intelligence. In R. J. Sternberg, & S. B. Kaufman (Eds.), The Cambridge handbooks in psychology. The Cambridge handbook of intelligence (p. 528-549). New York, NY: Cambridge University Press.
Mayer, J. D., Salovey, P., Caruso, D. R., & Sitarenios, G. (2003). Measuring emotional intelligence with the MSCEIT V2.0. Emotion. 3 (1), 97–105.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12899321/
Nassem, K. (2018). Job stress, happiness and life satisfaction: The moderating role of emotional intelligence empirical study in telecommunication sector Pakistan. Journal of Social Sciences and Humanity Studies. 4(1), 7-14.
www.researchgate.net/publication
Năstasă, L.E., Zanfirescu, Ș.A., Iliescu, D. et al. (2021). Improving emotional intelligence in adolescents: an experiential learning approach. Current Psychology.
Pekaar, K. A., Bakker, A. B., Van der Linden, D., & Born, M. P. (2018). Self- and other-focused emotional intelligence: Development and validation of the Rotterdam Emotional Intelligence Scale (REIS). Personality and Individual Differences. 120(1), 222-233. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.08.045
Petrides, K. V., & Furnham, A. (2000). On the dimensional structure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences. 29(2), 313-320.
Rafferty, J. (2018). Ensuring comprehensive care and support for transgender and gender-diverse children and adolescents. Pediatrics. 142, e20182162.
https://doi.org/10.1542/peds.2018-2162
Ratcliffe, B., Wong, M., Dossetor,  & Hayes, S. (2014). Teaching social–emotional skills to school-aged children with Autism Spectrum Disorder: A treatment versus control trial in 41 mainstream schools. Research in Autism Spectrum Disorders. 8(12), 1722. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2014.09.010
Rivers, S. E., Brackett, M. A., Reyes, M. R., Mayer, J. D., Caruso, D. R., & Salovey, P. (2012). Measuring emotional intelligence in early adolescence with the MSCEIT-YV: Psychometric properties and relationship with academic performance and psychosocial functioning. Journal of Psychoeducational Assessment. 30(4), 344–366. https://doi.org/10.1177/0734282912449443
SeviKoc, M., Aka, B. T., Dogruy, B., Cutiss, J., Carpenter, J. K., & Hofmann, S. G. (2019). Psychometric Properties of the Turkish Version of the Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire (IERQ). Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment. 1-10.
Doi: 10.1007/s10862-019-09732-3.
Sun, M., & Lau, A. S. (2018). Exploring Cultural Differences in Expressive Suppression and Emotion Recognition. Journal of Cross-Cultural Psychology. 49(4), 664–672.
 doi: 10.1177/0022022118763749.
Szczygiet, D., & Mikolajczak, M. (2017). Why are people high in emotional intelligence happier? They make the most of their positive emotions. Personality and Individual Differences. 117, 177-181.
Uhrich, B. B., Heggestad, E. D., & Shanock, L. R. (2021). Smarts or trait emotional intelligence? The role of trait emotional intelligence in enhancing the relationship between cognitive ability and performance. The Psychologist-Manager Journal. 24(1), 23–47. 
van der Put, C. E., Boekhout van Solinge, N. F., Stams, G. J., Hoeve, M., Assink, M. (2021).  Effects of Awareness Programs on Juvenile Delinquency: A Three-Level Meta-Analysis. Int J Offender Ther Comp Criminol. 65(1), 68-91.
doi: 10.1177/0306624X20909239 
Verhoeven, M., Poorthuis, A. M. G., Volman, M. (2019). The Role of School in Adolescents’ Identity Development. A Literature Review. Educational Psychology Review. 31, 35–63.
https://doi.org/10.1007/s10648-018-9457-3
Wang, J. (2002). Developing and Testing an Integrated Model of Choking in Sport. Doctoral dissertation, Victoria University.
Wright, M.F. (2017). Victimized children’s adjustment difficulties: The role of parenting styles and parents’ childhood peer victimization status. J. Aggress. Maltreat. Trauma. 26, 493–506.
Xia, Y.; Li, S.; Liu, T.-H. (2018). The interrelationship between family violence, adolescent violence, and adolescent violent victimization: An application and extension of the cultural spillover theory in China. Int. J. Environ. Res. Public Health. 21, 15 (2), 371.
doi: 10.3390/ijerph15020371.
Xiong, R., Li, S., Xia, Y. (2020). A Longitudinal Study of Authoritative Parenting, Juvenile Delinquency and Crime Victimization among Chinese Adolescents. Int J Environ Res Public Health. 17(4), 1405.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7068502/
Rtrieved Xiong, R., Li, S., Xia, Y. (2020). A Longitudinal Study of Authoritative Parenting, Juvenile Delinquency and Crime Victimization among Chinese Adolescents. Int J Environ Res Public Health. 17(4), 1405.
https://www.mdpi.com/1660-4601/17/4/1405